9 . امام خمينى : به مسلمانان آزار نرسانند ؛ مثل زنا با زنان مسلمانان . . . ، پناه دادن به جاسوس مشركان و جاسوسى براى آن‌ها . بعيد نيست دوتاى آخر مخصوصا دومى از چيزهايى باشد كه با « امان » منافات دارد و لزوم ترك آن دو ، مقتضاى امان است . « 1 » آراى ديگر مذاهب 10 . ابو يعلى فرّاء : لازم است ذمّى ، آن چه را موجب آزار مسلمانان و فرد فرد آنان ، در مال و جان مىشود ، ترك كند و آن هشت چيز است : . . . جاسوس مشركان را پناه ندهد و بر ضد مسلمانان همكارى نكند ؛ يعنى اخبار مسلمانان را مكاتبه نكند . . . . « 2 » 11 . فيروزآبادى : اگر يكى از ايشان با زن مسلمانى زنا كند يا جاسوسى را پناه دهد . . . عهدنامه ملاحظه مىشود اگر اين شرط در عقد ذمّه نيامده باشد ، پيمان نقض نمىشود و اگر شرط شده باشد بعضى گفته‌اند : نقض مىشود و برخى گفته‌اند : نقض نمىشود . « 3 » 12 . ابن تيميه : در مورد اهل ذمّه كسى كه ناامنى در راه مسلمانان ايجاد كند يا بر ضد آنان جاسوسى كند يا به دشمن در اسارت مسلمانان يارى رساند يا اسيران مسلمان را به دار الحرب ببرد و امثال اين كارها ، كه كمك به دشمنان مسلمانان است ، كشته مىشود گرچه مسلمان شود . « 4 » 13 . عينى : اوزاعى در مورد جاسوس كافر گفته است : اگر جاسوس كافر باشد ، ناقض عهد شناخته مىشود . « 5 » آراى فقيهان شيعه دربارهء رفتن جاسوس به جهاد از چيزهايى كه دلالت مىكند جاسوس مسلمان به جهت جاسوسى ، كشته نمىشود فتواى فقيهان - بنابر اختلاف آرا - ست كه ، جايز و يا واجب است جاسوس مسلمان از رفتن به جبهه همراه مسلمانان ، منع شود و اگر حكم وى اعدام بود امام يا حاكم مبسوط اليد در اجراى حد ، درنگ نمىكند و در نتيجه جايى براى طرح اين مسأله باقى نمىماند . مگر اين

--> ( 1 ) . تحرير الوسيله ، ج 2 ، ص 452 ؛ مرحوم والد ، ذخيرة الصالحين ، ج 5 ، ص 5 . ( 2 ) . احكام السلطانيه ، ص 158 . ( 3 ) . تنبيه ، ص 239 . ( 4 ) . فتاوى الكبرى ، ج 4 ، ص 601 . ( 5 ) . عمدة القارى ، ج 14 ، ص 256 .